जागतिक शुद्धीकरण क्षमतेतील सातत्यपूर्ण सुधारणा, तेल उत्पादनाचे अधिकाधिक कठोर होत जाणारे मानक आणि रासायनिक कच्च्या मालाच्या मागणीत होणारी सततची वाढ यांमुळे शुद्धीकरण उत्प्रेरकांच्या (refining catalysts) वापरात सातत्याने वाढ होत आहे. यापैकी, नवीन अर्थव्यवस्था आणि विकसनशील देशांमध्ये ही वाढ सर्वात जलद आहे.
प्रत्येक रिफायनरीचा कच्चा माल, उत्पादने आणि उपकरणांची रचना वेगवेगळी असल्यामुळे, आदर्श उत्पादन किंवा रासायनिक कच्चा माल मिळवण्यासाठी अधिक लक्ष्यित उत्प्रेरकांचा वापर करण्याकरिता, उत्तम अनुकूलनक्षमता किंवा निवडक्षमता असलेल्या उत्प्रेरकांची निवड केल्यास वेगवेगळ्या रिफायनरी आणि वेगवेगळ्या उपकरणांच्या मुख्य समस्या सोडवता येतात.
अलिकडच्या वर्षांत, आशिया पॅसिफिक, आफ्रिका आणि मध्य पूर्वेमध्ये, रिफायनिंग, पॉलिमरायझेशन, रासायनिक संश्लेषण इत्यादींसह सर्व उत्प्रेरकांच्या वापराचे प्रमाण आणि वाढीचा दर युरोप आणि अमेरिकेसारख्या विकसित प्रदेशांपेक्षा जास्त आहे.
भविष्यात, गॅसोलीन हायड्रोजनेशनचा विस्तार सर्वात मोठा असेल, त्यानंतर मिडल डिस्टिलेट हायड्रोजनेशन, एफसीसी, आयसोमरायझेशन, हायड्रोक्रॅकिंग, नॅफ्था हायड्रोजनेशन, हेवी ऑइल (रेसिड्युअल ऑइल) हायड्रोजनेशन, अल्किलेशन (सुपरपोझिशन), रिफॉर्मिंग इत्यादींचा क्रमांक लागेल आणि त्यानुसार संबंधित उत्प्रेरकांची मागणी देखील वाढेल.
तथापि, विविध तेल शुद्धीकरण उत्प्रेरकांच्या वेगवेगळ्या वापर चक्रांमुळे, क्षमता विस्तारासोबत तेल शुद्धीकरण उत्प्रेरकांची संख्या वाढू शकत नाही. बाजार विक्रीच्या आकडेवारीनुसार, सर्वाधिक विक्री हायड्रोजनेशन उत्प्रेरकांची (हायड्रो-ट्रीटमेंट आणि हायड्रो-क्रॅकिंग, एकूण विक्रीच्या ४६%) होते, त्यानंतर एफसीसी उत्प्रेरक (४०%), त्यानंतर रिफॉर्मिंग उत्प्रेरक (८%), अल्किलेशन उत्प्रेरक (५%) आणि इतर (१%) यांचा क्रमांक लागतो.
अनेक आंतरराष्ट्रीय ख्यातीच्या कंपन्यांच्या उत्प्रेरकांची मुख्य वैशिष्ट्ये खालीलप्रमाणे आहेत:
१० आंतरराष्ट्रीय ख्यातीच्या उत्प्रेरक कंपन्या
१. ग्रेस डेव्हिसन, अमेरिका
ग्रेस कॉर्पोरेशनची स्थापना १८५४ मध्ये झाली आणि त्याचे मुख्यालय कोलंबिया, मेरीलँड येथे आहे. ग्रेस डेव्हिडसन ही एफसीसी उत्प्रेरकांच्या संशोधन आणि उत्पादनातील जागतिक अग्रणी कंपनी असून, ती एफसीसी आणि हायड्रोजनेशन उत्प्रेरकांची जगातील सर्वात मोठी पुरवठादार आहे.
कंपनीचे ग्रेस डेव्हिसन आणि ग्रेस स्पेशालिटी केमिकल्स असे दोन जागतिक व्यवसाय संचालन विभाग आणि आठ उत्पादन विभाग आहेत. ग्रेस डेव्हिडसनच्या व्यवसायात एफसीसी उत्प्रेरक, हायड्रो-ट्रीटमेंट उत्प्रेरक, पॉलिओलेफिन उत्प्रेरक आणि उत्प्रेरक वाहकांसह विशेष उत्प्रेरक, आणि औद्योगिक, ग्राहक व इंकजेट प्रिंटिंग पेपर्सवरील डिजिटल मीडिया कोटिंगसाठी सिलिकॉन-आधारित किंवा सिलिका-ॲल्युमिनियम-आधारित अभियांत्रिकी सामग्री यांचा समावेश आहे. हायड्रो-ट्रीटमेंट उत्प्रेरक व्यवसाय एआरटी (ART) या संयुक्त उपक्रम कंपनीद्वारे चालवला जातो.
२, अल्बेमार्ले अमेरिकन स्पेशालिटी केमिकल्स (अल्बेमार्ले) ग्रुप
१८८७ मध्ये, व्हर्जिनियामधील रिचमंड येथे आर्बेल पेपर कंपनीची स्थापना झाली.
२००४ मध्ये, अक्झो-नोबेलच्या तेल शुद्धीकरण उत्प्रेरक व्यवसायाचे अधिग्रहण करून, तेल शुद्धीकरण उत्प्रेरकांच्या क्षेत्रात अधिकृतपणे प्रवेश केला आणि पॉलिओलेफिन उत्प्रेरकांसह उत्प्रेरक व्यवसाय युनिटची स्थापना केली; जगातील दुसरा सर्वात मोठा एफसीसी उत्प्रेरक उत्पादक बनला.
सध्या उत्तर अमेरिका, युरोप, मध्य पूर्व, दक्षिण अमेरिका, जपान आणि चीनमध्ये त्याचे २० हून अधिक उत्पादन प्रकल्प आहेत.
अर्पेल्सची ५ देशांमध्ये ८ संशोधन आणि विकास केंद्रे आणि ४० हून अधिक देशांमध्ये विक्री कार्यालये आहेत. ही ब्रोमिनेटेड फ्लेम रिटार्डंट्सची जगातील सर्वात मोठी उत्पादक असून, दैनंदिन वापर, इलेक्ट्रॉनिक्स, औषधनिर्माण, कृषी उत्पादने, वाहन उद्योग, बांधकाम आणि पॅकेजिंग साहित्य या क्षेत्रांना ती व्यापते.
मुख्य व्यवसायात पॉलिमर अॅडिटिव्ह्ज, उत्प्रेरक आणि सूक्ष्म रसायनशास्त्र या तीन भागांचा समावेश आहे.
पॉलिमर अॅडिटीव्हचे चार मुख्य प्रकार आहेत: ज्वाला-प्रतिरोधक, अँटिऑक्सिडंट, क्युरिंग एजंट आणि स्टॅबिलायझर;
उत्प्रेरक व्यवसायाचे तीन भाग आहेत: शुद्धीकरण उत्प्रेरक, पॉलिओलेफिन उत्प्रेरक, रासायनिक उत्प्रेरक;
फाइन केमिकल्स व्यवसायाची रचना: फंक्शनल केमिकल्स (पेंट्स, ॲल्युमिना), फाइन केमिकल्स (ब्रोमिन केमिकल्स, ऑइलफिल्ड केमिकल्स) आणि इंटरमीडिएट्स (फार्मास्युटिकल्स, कीटकनाशके).
अल्पल्स कंपनीच्या तीन व्यवसाय विभागांपैकी, पॉलिमर ॲडिटिव्ह्जचा वार्षिक विक्री महसूल पूर्वी सर्वाधिक होता, त्याखालोखाल कॅटॅलिस्टचा होता आणि फाइन केमिकल्सचा विक्री महसूल सर्वात कमी होता, परंतु गेल्या दोन वर्षांत, कॅटॅलिस्ट व्यवसायाचा वार्षिक विक्री महसूल हळूहळू वाढला आहे आणि २००८ पासून त्याने पॉलिमर ॲडिटिव्ह्ज व्यवसायाला मागे टाकले आहे.
उत्प्रेरक व्यवसाय हा अर्पेल्सचा मुख्य व्यवसाय विभाग आहे. अर्पेल्स ही हायड्रो-ट्रीटमेंट उत्प्रेरकांची जगातील दुसरी सर्वात मोठी पुरवठादार कंपनी आहे (जागतिक बाजारपेठेतील ३०% वाटा) आणि जगातील पहिल्या तीन कॅटॅलिटिक क्रॅकिंग उत्प्रेरक पुरवठादारांपैकी एक आहे.
३. डाऊ केमिकल्स
डाऊ केमिकल ही अमेरिकेतील मिशिगन येथे मुख्यालय असलेली एक वैविध्यपूर्ण रासायनिक कंपनी आहे, जिची स्थापना १८९७ मध्ये हर्बर्ट हेन्री डाऊ यांनी केली. ही कंपनी ३७ देशांमध्ये २१४ उत्पादन केंद्रे चालवते, ज्यात ५,००० पेक्षा जास्त प्रकारची उत्पादने आहेत, जी ऑटोमोबाईल, बांधकाम साहित्य, वीज आणि औषध यांसारख्या १० पेक्षा जास्त क्षेत्रांमध्ये मोठ्या प्रमाणावर वापरली जातात. २००९ मध्ये, डाऊ कंपनी फॉर्च्युन ग्लोबल ५०० मध्ये १२७ व्या आणि फॉर्च्युन नॅशनल ५०० मध्ये ३४ व्या क्रमांकावर होती. एकूण मालमत्तेच्या बाबतीत, ही अमेरिकेच्या ड्युपॉन्ट केमिकलनंतर जगातील दुसरी सर्वात मोठी रासायनिक कंपनी आहे; वार्षिक महसुलाच्या बाबतीतही, जर्मनीच्या बीएएसएफनंतर ही जगातील दुसरी सर्वात मोठी रासायनिक कंपनी आहे; जगभरात ४६,००० पेक्षा जास्त कर्मचारी आहेत; उत्पादनाच्या प्रकारानुसार ती ७ व्यवसाय विभागांमध्ये विभागलेली आहे: फंक्शनल प्लॅस्टिक्स, फंक्शनल केमिकल्स, कृषी विज्ञान, प्लॅस्टिक्स, मूलभूत रसायने, हायड्रोकार्बन्स आणि ऊर्जा, व्हेंचर कॅपिटल. उत्प्रेरक व्यवसाय हा फंक्शनल केमिकल्स विभागाचा एक भाग आहे.
डाऊच्या उत्प्रेरकांमध्ये यांचा समावेश आहे: नॉरमॅक्स™ कार्बोनिल संश्लेषण उत्प्रेरक; एथिलीन ऑक्साईड/एथिलीन ग्लायकॉलसाठी मेटिऑर™ उत्प्रेरक; शॅक™ आणि शॅक™ एडीटी पॉलीप्रोपिलीन उत्प्रेरक; डाऊएक्स™ क्यूकॅट™ बिस्फेनॉल ए उत्प्रेरक; ही पॉलीप्रोपिलीन उत्प्रेरकांची जगातील अग्रगण्य उत्पादक आहे.
४. एक्सॉनमोबिल
एक्सॉनमोबिल ही जगातील सर्वात मोठी तेल कंपनी असून, तिचे मुख्यालय अमेरिकेतील टेक्सास येथे आहे. पूर्वी एक्सॉन कॉर्पोरेशन आणि मोबिल कॉर्पोरेशन म्हणून ओळखल्या जाणाऱ्या या कंपनीचे ३० नोव्हेंबर १९९९ रोजी विलीनीकरण आणि पुनर्रचना करण्यात आली. ही कंपनी जगभरातील एक्सॉनमोबिल, मोबिल आणि एस्सो यांची मूळ कंपनी (पॅरेंट कंपनी) देखील आहे.
१८८२ मध्ये स्थापन झालेली एक्सॉन ही अमेरिकेतील सर्वात मोठी तेल कंपनी आणि जगातील सात सर्वात मोठ्या व जुन्या तेल कंपन्यांपैकी एक आहे. १८८२ मध्ये स्थापन झालेली मोबिल कॉर्पोरेशन ही एक व्यापक बहुराष्ट्रीय कंपनी असून, ती तेल शोध व विकास, शुद्धीकरण आणि पेट्रोकेमिकल उद्योगांना एकत्रित करते.
एक्सॉन आणि मोबिल यांची अपस्ट्रीम मुख्यालये ह्यूस्टनमध्ये, डाउनस्ट्रीम मुख्यालये फेअरफॅक्समध्ये आणि कॉर्पोरेट मुख्यालये टेक्सासमधील इर्विंग येथे आहेत. कंपनीमध्ये एक्सॉनची ७०% आणि मोबिलची ३०% मालकी आहे. एक्सॉनमोबिल, आपल्या संलग्न कंपन्यांच्या माध्यमातून, सध्या जगभरातील सुमारे २०० देश आणि प्रदेशांमध्ये कार्यरत आहे आणि ८०,००० पेक्षा जास्त लोकांना रोजगार देते.
एक्सॉनमोबिलच्या मुख्य उत्पादनांमध्ये तेल आणि वायू, तेल उत्पादने आणि पेट्रोकेमिकल उत्पादने यांचा समावेश आहे. ही कंपनी जगातील सर्वात मोठी ओलेफिन्स मोनोमर आणि पॉलीओलेफिन उत्पादक आहे, ज्यामध्ये एथिलीन, प्रोपिलीन, पॉलीएथिलीन, पॉलीप्रोपिलीन यांचा समावेश आहे; उत्प्रेरक (कॅटॅलिस्ट) व्यवसायाची मालकी एक्सॉनमोबिल केमिकलकडे आहे. एक्सॉनमोबिल केमिकलची विभागणी चार व्यावसायिक विभागांमध्ये केली आहे: पॉलिमर, पॉलिमर फिल्म्स, रासायनिक उत्पादने आणि तंत्रज्ञान, आणि उत्प्रेरक हे तंत्रज्ञान विभागाशी संबंधित आहेत.
एक्सॉनमोबिल आणि डाऊ केमिकल कंपनी यांच्यातील ५०-५० संयुक्त उपक्रम असलेल्या युनिव्हेशनकडे युनिपोल™ पॉलिथिलीन उत्पादन तंत्रज्ञान आणि युसीएटी™ व एक्ससीएटी™ ब्रँडेड पॉलिओलेफिन उत्प्रेरकांची मालकी आहे.
५. यूओपी ग्लोबल ऑइल प्रॉडक्ट्स कंपनी
१९१४ मध्ये स्थापना झालेली आणि इलिनॉयमधील डेस्प्राइन येथे मुख्यालय असलेली ग्लोबल ऑइल प्रॉडक्ट्स ही एक जागतिक कंपनी आहे. ३० नोव्हेंबर २००५ रोजी, हनीवेलच्या स्पेशालिटी मटेरियल्स या धोरणात्मक व्यवसायाचा भाग म्हणून, यूओपी ही हनीवेलची पूर्ण मालकीची उपकंपनी बनली.
UOP आठ विभागांमध्ये कार्यरत आहे: नवीकरणीय ऊर्जा आणि रसायने, अधिशोषक, विशेष आणि सानुकूलित उत्पादने, पेट्रोलियम शुद्धीकरण, सुगंधी द्रव्ये आणि व्युत्पन्न पदार्थ, रेखीय अल्काइल बेंझिन आणि प्रगत ओलेफिन्स, हलके ओलेफिन्स आणि उपकरणे, नैसर्गिक वायू प्रक्रिया आणि सेवा.
UOP पेट्रोलियम शुद्धीकरण, पेट्रोकेमिकल आणि नैसर्गिक वायू प्रक्रिया उद्योगांसाठी उत्प्रेरक, मॉलिक्युलर सीव्ह, अधिशोषक आणि विशेष उपकरणांचे डिझाइन, अभियांत्रिकी, सल्ला सेवा, परवाना आणि सेवा, प्रक्रिया तंत्रज्ञान आणि उत्पादन पुरवते, ज्यासाठी ६५ तंत्रज्ञान परवाने उपलब्ध आहेत.
UOP ही जगातील सर्वात मोठी झिओलाइट आणि ॲल्युमिनियम फॉस्फेट झिओलाइट पुरवठादार कंपनी असून, रिफायनरी वायू आणि द्रव पदार्थांमधील पाणी काढणे, सूक्ष्म अशुद्धी दूर करणे आणि उत्पादन विलगीकरणासाठी १५० हून अधिक झिओलाइट उत्पादने पुरवते. मॉलिक्युलर सीव्हची वार्षिक उत्पादन क्षमता ७०,००० टन आहे. मॉलिक्युलर सीव्ह ॲडसॉर्बंट्सच्या क्षेत्रात, UOP चा जागतिक बाजारपेठेत ७०% वाटा आहे.
UOP ही ॲल्युमिनाची जगातील सर्वात मोठी उत्पादक असून, तिच्या उत्पादनांमध्ये स्यूडो-ॲल्युमिना, बीटा-ॲल्युमिना, गॅमा-ॲल्युमिना आणि α-ॲल्युमिना यांचा समावेश आहे, तसेच ती ॲक्टिव्हेटेड ॲल्युमिना आणि ॲल्युमिनियम/सिलिका-ॲल्युमिनियम गोलाकार वाहक पुरवते.
UOP कडे जगभरात ९,००० हून अधिक पेटंट आहेत आणि ८० हून अधिक देशांमध्ये आपल्या पेटंटचा वापर करून जवळपास ४,००० उपकरणे तयार केली आहेत. जगातील साठ टक्के पेट्रोलचे उत्पादन UOP तंत्रज्ञानाचा वापर करून केले जाते. जगातील जवळपास अर्धे जैवविघटनशील डिटर्जंट UOP तंत्रज्ञानाचा वापर करून तयार केले जातात. तेल उद्योगात सध्या वापरल्या जाणाऱ्या ३६ प्रमुख शुद्धीकरण प्रक्रियांपैकी ३१ प्रक्रिया UOP ने विकसित केल्या आहेत. सध्या, UOP आपल्या परवानाधारक तंत्रज्ञानासाठी आणि इतर कंपन्यांसाठी सुमारे १०० विविध उत्प्रेरक आणि शोषक उत्पादने तयार करते, ज्यांचा उपयोग रिफॉर्मिंग, आयसोमरायझेशन, हायड्रोक्रॅकिंग, हायड्रोफायनिंग आणि ऑक्सिडेटिव्ह डिसल्फरायझेशन यांसारख्या शुद्धीकरण क्षेत्रांमध्ये, तसेच पेट्रोकेमिकल क्षेत्रांमध्ये ॲरोमॅटिक्स (बेंझिन, टोल्युइन आणि झायलीन), प्रोपिलीन, ब्युटीन, इथिलबेंझिन, स्टायरीन, आयसोप्रोपिलबेंझिन आणि सायक्लोहेक्झेन यांच्या उत्पादनासह होतो.
UOP च्या मुख्य उत्प्रेरकांमध्ये यांचा समावेश होतो: कॅटॅलिटिक रिफॉर्मिंग उत्प्रेरक, C4 आयसोमरायझेशन उत्प्रेरक, C5 आणि C6 आयसोमरायझेशन उत्प्रेरक, झायलीन आयसोमरायझेशन उत्प्रेरक, हायड्रोक्रॅकिंग उत्प्रेरक (ज्यात हायड्रोक्रॅकिंग आणि माईल्ड हायड्रोक्रॅकिंग असे दोन प्रकार आहेत), हायड्रोट्रीटमेंट उत्प्रेरक, तेल डीसल्फरायझेशन एजंट, सल्फर रिकव्हरी, टेल गॅस कन्व्हर्जन आणि इतर तेल शुद्धीकरण शोषक.
६, एआरटी अमेरिकन ॲडव्हान्स्ड रिफायनिंग टेक्नॉलॉजी कंपनी
अॅडव्हान्स्ड रिफायनिंग टेक्नॉलॉजीजची स्थापना २००१ मध्ये शेवरॉन ऑइल प्रॉडक्ट्स आणि ग्रेस-डेव्हिडसन यांच्यातील ५०-५० टक्के भागीदारीतून झाली. जागतिक रिफायनिंग उद्योगाला हायड्रोजनेशन उत्प्रेरक विकसित करून विकण्यासाठी ग्रेस आणि शेवरॉन यांच्या तांत्रिक क्षमता एकत्रित करण्याच्या उद्देशाने एआरटीची स्थापना करण्यात आली. ही कंपनी जगातील सर्वात मोठी हायड्रोजनेशन उत्प्रेरक उत्पादक असून, जगातील ५०% पेक्षा जास्त हायड्रोजनेशन उत्प्रेरकांचा पुरवठा करते.
एआरटी जगभरातील ग्रेस कॉर्पोरेशन आणि शेवरॉन कॉर्पोरेशनच्या विक्री विभाग आणि कार्यालयांमार्फत आपली उत्पादने आणि सेवा जोडते.
एआरटीकडे चार उत्प्रेरक उत्पादन संयंत्रे आणि एक उत्प्रेरक संशोधन केंद्र आहे. एआरटी हायड्रोक्रॅकिंग, माईल्ड हायड्रोक्रॅकिंग, आयसोमरायझेशन डीवॅक्सिंग, आयसोमरायझेशन रिफॉर्मिंग आणि हायड्रोफायनिंगसाठी उत्प्रेरकांचे उत्पादन करते.
मुख्य उत्प्रेरकांमध्ये आयसोमरायझेशनसाठी आयसोक्रॅकिंग®, आयसोमरायझेशनसाठी आयसोफिनिशिंग®, हायड्रोक्रॅकिंग, माईल्ड हायड्रोक्रॅकिंग, हायड्रोफायनिंग, हायड्रोट्रीटमेंट, रेसिड्युअल हायड्रोट्रीटमेंट यांचा समावेश होतो.
७. युनिव्हेशन इंक.
१९९७ मध्ये स्थापित झालेली आणि टेक्सासमधील ह्यूस्टन येथे मुख्यालय असलेली युनिव्हेशन, ही एक्सॉनमोबिल केमिकल कंपनी आणि डाऊ केमिकल कंपनी यांचा ५०:५० भागीदारी असलेला संयुक्त उपक्रम आहे.
युनिव्हेशन ही कंपनी UNIPOL™ फ्युम्ड पॉलिथिलीन तंत्रज्ञान आणि उत्प्रेरकांच्या हस्तांतरणात विशेषज्ञ असून, पॉलिथिलीन उद्योगासाठी उत्प्रेरकांची जगातील अग्रगण्य तंत्रज्ञान परवानाधारक आणि जागतिक पुरवठादार आहे. ही कंपनी पॉलिथिलीन उत्प्रेरकांची जगातील दुसरी सर्वात मोठी उत्पादक आणि पुरवठादार असून, जागतिक बाजारपेठेत तिचा ३०% वाटा आहे. कंपनीच्या उत्प्रेरकांचे उत्पादन टेक्सासमधील मॉन्ट बेल्व्ह्यू, सीड्रिफ्ट आणि फ्रीपोर्ट येथील तिच्या प्रकल्पांमध्ये केले जाते.
युनिव्हेशनच्या UNIPOL™ नावाने ओळखल्या जाणाऱ्या पॉलिथिलीन उत्पादन प्रक्रियेअंतर्गत, सध्या २५ देशांमध्ये UNIPOL™ वापरणाऱ्या १०० हून अधिक पॉलिथिलीन उत्पादन लाईन्स कार्यरत आहेत किंवा बांधकामाधीन आहेत, जे जगातील एकूण उत्पादनापैकी २५% पेक्षा जास्त आहे.
मुख्य उत्प्रेरक आहेत: 1) UCAT™ क्रोमियम उत्प्रेरक आणि झिग्लर-नाटा उत्प्रेरक; 2) XCAT™ मेटॅलोसीन उत्प्रेरक, व्यापारी नाव EXXPOL; 3) PRODIGY™ बायमोडल उत्प्रेरक; 4) UT™ डीएरेशन उत्प्रेरक.
८. बीएएसएफ
जर्मनीतील म्युनिक येथे मुख्यालय असलेली BASF ही जगातील सर्वात मोठ्या एकात्मिक रासायनिक कंपन्यांपैकी एक असून, तिच्या 8,000 हून अधिक उत्पादनांमध्ये उच्च मूल्यवर्धित रसायने, प्लॅस्टिक्स, रंग, ऑटोमोटिव्ह कोटिंग्ज, वनस्पती संरक्षण एजंट, औषधनिर्माण, सूक्ष्म रसायने, तेल आणि वायू यांचा समावेश आहे.
बॅसफ ही मॅलेइक ॲनहायड्राइड, ॲक्रिलिक ॲसिड, ॲनिलीन, कॅप्रोलॅक्टम आणि फोम्ड स्टायरिनची जगातील सर्वात मोठी उत्पादक आहे. पॉलीप्रोपिलीन, पॉलिस्टायरिन, हायड्रॉक्सिल अल्कोहोल आणि इतर उत्पादनांमध्ये ती जगात दुसऱ्या क्रमांकावर आहे; इथिलबेंझिन, स्टायरिन उत्पादन क्षमतेमध्ये ती जगात तिसऱ्या क्रमांकावर आहे. बॅसफ ही मोनो-व्हिटॅमिन्स, मल्टीव्हिटॅमिन्स, कॅरोटीनॉइड्स, लायसिन्स, एन्झाइम्स आणि फीड प्रिझर्व्हेटिव्ह्जसह फीड ॲडिटिव्ह्जच्या जगातील सर्वात मोठ्या पुरवठादारांपैकी एक आहे.
बॅसफचे सहा स्वतंत्र व्यवसाय विभाग आहेत: केमिकल्स, प्लॅस्टिक्स, फंक्शनल सोल्युशन्स, परफॉर्मन्स प्रॉडक्ट्स, ॲग्रोकेमिकल्स आणि ऑइल अँड गॅस.
बॅसफ ही जगातील एकमेव कंपनी आहे जी संपूर्ण उत्प्रेरक व्यवसाय हाताळते, तिच्याकडे २०० पेक्षा जास्त प्रकारचे उत्प्रेरक आहेत. यामध्ये प्रामुख्याने तेल शुद्धीकरण उत्प्रेरक (FCC उत्प्रेरक), ऑटोमोटिव्ह उत्प्रेरक, रासायनिक उत्प्रेरक (तांबे क्रोमियम उत्प्रेरक आणि रुथेनियम उत्प्रेरक, इत्यादी), पर्यावरण संरक्षण उत्प्रेरक, ऑक्सिडेशन डिहायड्रोजनेशन उत्प्रेरक आणि डिहायड्रोजनेशन शुद्धीकरण उत्प्रेरक यांचा समावेश आहे.
बॅसफ ही एफसीसी उत्प्रेरकांची जगातील दुसरी सर्वात मोठी उत्पादक असून, रिफायनिंग उत्प्रेरकांच्या जागतिक बाजारपेठेत तिचा सुमारे १२% वाटा आहे.
९. बीपी ब्रिटिश ऑइल कंपनी
बीपी ही जगातील सर्वात मोठ्या अपस्ट्रीम आणि डाउनस्ट्रीम एकात्मिक बहुराष्ट्रीय तेल कंपन्यांपैकी एक आहे, जिचे मुख्यालय लंडन, यूके येथे आहे; कंपनीचा व्यवसाय १०० हून अधिक देश आणि प्रदेशांमध्ये पसरलेला असून, त्यात तेल आणि वायूचे अन्वेषण आणि उत्पादन, शुद्धीकरण आणि विपणन, नवीकरणीय ऊर्जा या तीन मुख्य क्षेत्रांचा समावेश आहे; बीपीची विभागणी तीन व्यवसाय विभागांमध्ये केली आहे: तेल आणि वायूचे अन्वेषण आणि उत्पादन, शुद्धीकरण आणि विपणन, आणि इतर व्यवसाय (नवीकरणीय ऊर्जा आणि सागरी). बीपीचा उत्प्रेरक व्यवसाय हा शुद्धीकरण आणि विपणन विभागाचा एक भाग आहे.
पेट्रोकेमिकल उत्पादनांमध्ये दोन श्रेणींचा समावेश होतो, पहिली श्रेणी ॲरोमॅटिक आणि ॲसिटिक ॲसिड मालिकेतील उत्पादनांची आहे, ज्यात प्रामुख्याने PTA, PX आणि ॲसिटिक ॲसिड यांचा समावेश आहे; दुसरी श्रेणी ओलेफिन्स आणि त्यांच्या डेरिव्हेटिव्ह्जची आहे, ज्यात प्रामुख्याने एथिलीन, प्रोपिलीन आणि डाउनस्ट्रीम डेरिव्हेटिव्ह उत्पादनांचा समावेश आहे. BP ची PTA (पॉलिएस्टर उत्पादनासाठीचा मुख्य कच्चा माल), PX (PTA उत्पादनासाठीचा मुख्य कच्चा माल) आणि ॲसिटिक ॲसिड उत्पादन क्षमता जगात प्रथम क्रमांकावर आहे. BP ने स्वतःच्या मालकीच्या आयसोमरायझेशन उत्प्रेरक आणि कार्यक्षम स्फटिकीकरण तंत्रज्ञानावर आधारित PX उत्पादनासाठी एक मालकीचे तंत्रज्ञान विकसित केले आहे. BP कडे Cativa® ॲसिटिक ॲसिडच्या उत्पादनासाठी एक अग्रगण्य पेटंट केलेले तंत्रज्ञान आहे.
बीपीचा ओलेफिन्स आणि डेरिव्हेटिव्ह्ज व्यवसाय प्रामुख्याने चीन आणि मलेशियामध्ये स्थित आहे.
१०, सुद-केमी जर्मन सदर्न केमिकल कंपनी
१८५७ मध्ये स्थापना झालेली सदर्न केमिकल कंपनी ही १५० वर्षांहून अधिकचा इतिहास असलेली, जर्मनीतील म्युनिक येथे मुख्यालय असलेली एक अत्यंत नाविन्यपूर्ण बहुराष्ट्रीय विशेष रसायने सूचीबद्ध कंपनी आहे.
नानफांग केमिकल कंपनीच्या प्रत्यक्ष किंवा अप्रत्यक्ष मालकीच्या एकूण ७७ उपकंपन्या आहेत, ज्यात जर्मनीमधील ५ देशांतर्गत कंपन्या आणि ७२ परदेशी कंपन्यांचा समावेश आहे. या कंपन्या अनुक्रमे शोषक (adsorbent) आणि उत्प्रेरक (catalyst) या दोन विभागांत मोडतात आणि पेट्रोकेमिकल, अन्न प्रक्रिया, ग्राहक वस्तू, कास्टिंग, जलशुद्धीकरण, पर्यावरण संरक्षण आणि इतर उद्योगांना उच्च-कार्यक्षम उत्प्रेरक, शोषक आणि अॅडिटिव्ह उत्पादने व उपाय प्रदान करतात.
नानफांग केमिकल कंपनीचा उत्प्रेरक व्यवसाय हा उत्प्रेरक विभागाचा भाग आहे. या विभागात उत्प्रेरक तंत्रज्ञान, ऊर्जा आणि पर्यावरण यांचा समावेश आहे.
कॅटॅलिस्ट टेक्नॉलॉजी विभाग चार जागतिक व्यवसाय गटांमध्ये विभागलेला आहे: रासायनिक अभिक्रिया उत्प्रेरक, पेट्रोकेमिकल उत्प्रेरक, तेल शुद्धीकरण उत्प्रेरक आणि पॉलिमरायझेशन उत्प्रेरक.
नानफांग केमिकलच्या उत्प्रेरकांच्या प्रकारांमध्ये प्रामुख्याने कच्च्या मालाच्या शुद्धीकरणासाठीचे उत्प्रेरक, पेट्रो यांचा समावेश होतो.रासायनिक उत्प्रेरक, तेल शुद्धीकरण उत्प्रेरक, ओलेफिन पॉलिमरायझेशन उत्प्रेरक, हवा शुद्धीकरण उत्प्रेरक, इंधन सेल उत्प्रेरक.
टीप: सध्या, सदर्न केमिकल कंपनी (SUD-Chemie) चे अधिग्रहण क्लॅरिएंटने केले आहे!
पोस्ट करण्याची वेळ: १७ ऑगस्ट २०२३
