खनिज शोषक, गाळणी घटक आणि शुष्क करणारे घटक
आण्विक चाळण्या (मॉलिक्युलर सीव्ह्स) हे स्फटिकमय धातूंचे ॲल्युमिनोसिलिकेट्स असून, त्यांमध्ये सिलिका आणि ॲल्युमिना टेट्राहेड्राचे एक त्रिमितीय आंतरजोडणी जाळे असते. या जाळ्यामधून उष्णता देऊन नैसर्गिक जलयोजनाचे पाणी (वॉटर ऑफ हायड्रेशन) काढून टाकले जाते, ज्यामुळे एकसमान पोकळ्या तयार होतात. या पोकळ्या विशिष्ट आकाराच्या रेणूंना निवडकपणे शोषून घेतात.
वायू अवस्थेतील अनुप्रयोगांमध्ये सामान्यतः ४ ते ८-मेश चाळणी वापरली जाते, तर द्रव अवस्थेतील अनुप्रयोगांमध्ये ८ ते १२-मेश प्रकार प्रचलित आहे. ३ए, ४ए, ५ए आणि १३एक्स चाळण्यांची पावडर स्वरूपे विशेष अनुप्रयोगांसाठी योग्य आहेत.
त्यांच्या शुष्क करण्याच्या क्षमतेसाठी (अगदी ९०°C पर्यंत) दीर्घकाळापासून ओळखल्या जाणाऱ्या मॉलिक्युलर सीव्ह्सनी अलीकडेच संश्लेषित सेंद्रिय प्रक्रियांमध्ये उपयुक्तता दर्शविली आहे, ज्यामुळे सामान्यतः प्रतिकूल समतोलाद्वारे नियंत्रित होणाऱ्या संघनन अभिक्रियांमधून इच्छित उत्पादने वेगळी करणे वारंवार शक्य होते. हे संश्लेषित झिओलाइट्स केटिमाइन आणि एनामाइन संश्लेषण, एस्टर संघनन, आणि असंतृप्त अल्डीहाइड्सचे पॉलिएनल्समध्ये रूपांतर यांसारख्या प्रणालींमधून पाणी, अल्कोहोल (मिथेनॉल आणि इथेनॉलसह), आणि HCl काढून टाकतात असे दिसून आले आहे.
| प्रकार | 3A |
| रचना | ०.६ K2O: ०.४० Na2O : १ Al2O3 : २.० ± ०.१ SiO2 : x H2O |
| वर्णन | 4A संरचनेतील मूळ सोडियम आयनांच्या जागी पोटॅशियम कॅटायन ठेवून 3A स्वरूप तयार केले जाते, ज्यामुळे 3Å पेक्षा जास्त व्यास असलेले पदार्थ, उदा. इथेन, वगळून प्रभावी छिद्रांचा आकार ~3Å पर्यंत कमी होतो. |
| प्रमुख अनुप्रयोग | क्रॅक्ड गॅस, प्रोपिलीन, ब्युटाडाईन, ॲसिटिलीन यांसारख्या असंतृप्त हायड्रोकार्बन प्रवाहांचे व्यावसायिक निर्जलीकरण; मिथेनॉल आणि इथेनॉलसारख्या ध्रुवीय द्रवांना कोरडे करणे. N2/H2 प्रवाहातून NH3 आणि H2O सारख्या रेणूंचे अधिशोषण. ध्रुवीय आणि अध्रुवीय माध्यमांमध्ये एक सामान्य-उद्देशीय शुष्कक म्हणून मानले जाते. |
| प्रकार | 4A |
| रचना | 1 Na2O: 1 Al2O3: 2.0 ± 0.1 SiO2 : x H2O |
| वर्णन | हे सोडियम स्वरूप आण्विक चाळण्यांच्या 'अ' प्रकार कुटुंबाचे प्रतिनिधित्व करते. प्रभावी छिद्राचे तोंड ४Å आहे, त्यामुळे ४Å पेक्षा जास्त प्रभावी व्यास असलेले रेणू, उदा. प्रोपेन, वगळले जातात. |
| प्रमुख अनुप्रयोग | बंद द्रव किंवा वायू प्रणालींमध्ये स्थिर निर्जलीकरणासाठी प्राधान्य दिले जाते, उदा. औषधे, विद्युत घटक आणि नाशवंत रसायनांच्या पॅकेजिंगमध्ये; छपाई आणि प्लॅस्टिक प्रणालींमध्ये पाणी शोषून घेण्यासाठी आणि संतृप्त हायड्रोकार्बन प्रवाह सुकवण्यासाठी. शोषित होणाऱ्या घटकांमध्ये SO2, CO2, H2S, C2H4, C2H6, आणि C3H6 यांचा समावेश होतो. सामान्यतः ध्रुवीय आणि अध्रुवीय माध्यमांमध्ये एक सार्वत्रिक शुष्कक म्हणून मानले जाते. |
| प्रकार | 5A |
| रचना | ०.८० CaO : ०.२० Na2O : १ Al2O3: २.० ± ०.१ SiO2: x H2O |
| वर्णन | सोडियम कॅटायनच्या जागी द्विसंयुजी कॅल्शियम आयन ~5Å ची छिद्रे देतात जी 5Å पेक्षा जास्त प्रभावी व्यास असलेले रेणू, उदा., सर्व 4-कार्बन रिंग आणि सम-संयुगे वगळतात. |
| प्रमुख अनुप्रयोग | शाखीय-साखळी आणि चक्रीय हायड्रोकार्बन्समधून सामान्य पॅराफिन्सचे विलगीकरण; नैसर्गिक वायूमधून H2S, CO2 आणि मर्कॅप्टन्स काढून टाकणे. शोषल्या जाणाऱ्या रेणूंमध्ये nC4H10, nC4H9OH, C3H8 ते C22H46, आणि डायक्लोरोडायफ्लोरो-मिथेन (फ्रेऑन 12®) यांचा समावेश आहे. |
| प्रकार | १३X |
| रचना | 1 Na2O: 1 Al2O3 : 2.8 ± 0.2 SiO2 : xH2O |
| वर्णन | सोडियम स्वरूप हे X प्रकारच्या कुटुंबाची मूलभूत रचना दर्शवते, ज्यामध्ये प्रभावी छिद्र उघडण्याचे प्रमाण 910¼ च्या श्रेणीत असते. उदाहरणार्थ, (C4F9)3N चे अधिशोषण होणार नाही. |
| प्रमुख अनुप्रयोग | व्यावसायिक वायू शुष्कीकरण, एअर प्लांटफीड शुद्धीकरण (एकाच वेळी H2O आणि CO2 काढून टाकणे) आणि द्रव हायड्रोकार्बन/नैसर्गिक वायू शुद्धीकरण (H2S आणि मर्कॅप्टन काढून टाकणे). |
पोस्ट करण्याची वेळ: १६ जून २०२३
