पर्यावरणीय नियम आणि नवीन ऊर्जेच्या मागणीमुळे जागतिक ॲक्टिव्हेटेड ॲल्युमिना बाजारपेठ २०२५ मध्ये १.१९ अब्ज डॉलर्सपर्यंत वाढली.

३० एप्रिल, २०२६ – डेटाएम इंटेलिजन्स ४ मार्केट रिसर्च एलएलपीने प्रसिद्ध केलेल्या ताज्या अहवालानुसार, जागतिक ॲक्टिव्हेटेड ॲल्युमिना बाजारपेठेत २०२५ मध्ये दमदार वाढ झाली असून, तिचे एकूण मूल्य १.१९ अब्ज अमेरिकी डॉलर्सवर पोहोचले आहे. अंदाजानुसार, ही बाजारपेठ २०२५ ते २०३३ पर्यंत ५.९% च्या चक्रवाढ वार्षिक वाढ दराने (CAGR) स्थिरपणे विस्तारत राहील आणि अंदाजित कालावधीच्या अखेरीस १.८७ अब्ज अमेरिकी डॉलर्सपर्यंत पोहोचेल. या उल्लेखनीय वाढीला प्रामुख्याने जगभरातील कठोर पर्यावरणीय नियम, नवीन ऊर्जा उद्योगाचा वेगवान विस्तार आणि जलशुद्धीकरणापासून ते उत्प्रेरक आधार (कॅटॅलिस्ट सपोर्ट) आणि वायू शुद्धीकरणापर्यंतच्या विविध औद्योगिक उपयोगांमध्ये ॲक्टिव्हेटेड ॲल्युमिनाचा वाढता वापर ही कारणे आहेत.
सक्रिय ॲल्युमिना, जे ॲल्युमिनियम हायड्रॉक्साईडचे डीहायड्रॉक्सिलेशन करून तयार केलेले ॲल्युमिनियम ऑक्साईडचे (Al₂O₃) एक अत्यंत सच्छिद्र स्वरूप आहे, ते त्याच्या अपवादात्मक अधिशोषण क्षमतेसाठी, उच्च पृष्ठभागाच्या क्षेत्रफळासाठी (साधारणपणे २०० ते ४०० m²/g) आणि औष्णिक स्थिरतेसाठी ओळखले जाते. या अद्वितीय गुणधर्मांमुळे ते विविध क्षेत्रांमध्ये एक अपरिहार्य सामग्री बनले आहे, ज्यात अलिकडच्या वर्षांत जलशुद्धीकरण, पेट्रोकेमिकल्स आणि नवीन ऊर्जा ही बाजारपेठेतील मागणीची प्रमुख चालक क्षेत्रे म्हणून उदयास आली आहेत.
जलशुद्धीकरण क्षेत्रात, अधिक कठोर पर्यावरणीय मानकांची अंमलबजावणी ही बाजारपेठेच्या वाढीसाठी एक प्रमुख उत्प्रेरक ठरली आहे. जगभरातील सरकारे सुरक्षित पिण्याच्या पाण्याची उपलब्धता सुनिश्चित करण्यासाठी नियम अधिक कडक करत आहेत, आणि जागतिक आरोग्य संघटनेच्या (WHO) अंदाजानुसार जगभरातील अंदाजे २ अब्ज लोकांना अजूनही स्वच्छ पिण्याचे पाणी मिळत नाही. ॲक्टिव्हेटेड ॲल्युमिनाचा वापर जलशुद्धीकरण प्रक्रियेत फ्लोराईड, आर्सेनिक आणि इतर हानिकारक प्रदूषके काढून टाकण्यासाठी मोठ्या प्रमाणावर केला जातो, कारण अनुकूल परिस्थितीत त्यात फ्लोराईडची पातळी १० पीपीएमवरून १ पीपीएमपेक्षा कमी करण्याची क्षमता असते. चीनमध्ये, सुधारित 《पिण्याच्या पाण्याच्या स्वच्छता मानका》 (GB 5749–2022) च्या अंमलबजावणीमुळे उच्च विशिष्ट पृष्ठभाग क्षेत्र (≥380 m²/g), मोठे छिद्र प्रमाण (≥0.45 cm³/g), आणि कमी अशुद्धता प्रमाण (Fe₂O₃ ≤0.02%) असलेल्या उच्च-कार्यक्षम सक्रिय ॲल्युमिना उत्पादनांच्या मागणीला लक्षणीय चालना मिळाली आहे, ज्यामुळे २०२४ मध्ये महानगरपालिकांच्या पाणीपुरवठा प्रकल्पांमध्ये उच्च-श्रेणीच्या मॉडेल्सचा वापर दर ७१.३% पर्यंत पोहोचला आहे.
नवीन ऊर्जा उद्योग, विशेषतः लिथियम-आयन बॅटरी क्षेत्र, ॲक्टिव्हेटेड ॲल्युमिना बाजारासाठी एक उच्च-वाढीचा चालक म्हणून उदयास आले आहे. शाश्वत ऊर्जा उपायांकडे जागतिक स्तरावरचा कल वाढत असल्यामुळे, इलेक्ट्रिक वाहने (EVs) आणि ऊर्जा साठवण प्रणालींची मागणी मोठ्या प्रमाणात वाढली आहे, ज्यामुळे बॅटरी उत्पादनामध्ये उच्च-शुद्धतेच्या ॲक्टिव्हेटेड ॲल्युमिनाची गरज निर्माण झाली आहे. ॲक्टिव्हेटेड ॲल्युमिनाचा वापर लिथियम-आयन बॅटरीमध्ये आर्द्रता शोषक म्हणून केला जातो, ज्यामुळे आर्द्रता आणि अशुद्धतेमुळे होणारा ऱ्हास टाळला जातो आणि बॅटरीची सर्वोत्तम कार्यक्षमता व दीर्घायुष्य सुनिश्चित होते. २०२४ मध्ये, चीनमधील लिथियम बॅटरी सेपरेटर कोटिंग ॲप्लिकेशन्समध्ये ॲक्टिव्हेटेड ॲल्युमिनाची मागणी २१,००० टनांपेक्षा जास्त झाली, ज्यात २०२० ते २०२४ पर्यंत ३७.६% चा सीएजीआर (CAGR) होता, आणि या विभागाचा एकूण नफा मार्जिन ३५% ते ४२% दरम्यान राहिला, जो पारंपरिक ॲप्लिकेशन्सच्या तुलनेत लक्षणीयरीत्या जास्त आहे.
पेट्रोकेमिकल आणि रिफायनिंग उद्योग हे देखील सक्रिय ॲल्युमिनाचे प्रमुख ग्राहक आहेत, जिथे त्याचा वापर उत्प्रेरक आधार (कॅटॅलिस्ट सपोर्ट) आणि शुष्कक (डेसिकंट) म्हणून मोठ्या प्रमाणावर केला जातो. रिफायनिंग सुविधांच्या जागतिक विस्तारामुळे आणि कोळसा केमिकल प्रक्रियांच्या आधुनिकीकरणामुळे, उच्च यांत्रिक शक्ती (≥150 N/cm) आणि अचूक छिद्र आकार नियंत्रण (8–15 nm) असलेल्या सक्रिय ॲल्युमिनाची मागणी सतत वाढत आहे. २०२४ मध्ये, उत्प्रेरक वाहक अनुप्रयोगांमध्ये सक्रिय ॲल्युमिनाचा वापर १,२८,००० टनांपर्यंत पोहोचला, ज्यात उच्च-श्रेणी उत्पादनांचे प्रमाण ५८% पर्यंत वाढले.
प्रादेशिक बाजारपेठेतील घडामोडींमध्ये लक्षणीय विविधता दिसून येते, ज्यात वेगवान औद्योगिकीकरण, कठोर पर्यावरणीय नियम आणि प्रमुख उत्पादन केंद्रांच्या उपस्थितीमुळे आशिया-पॅसिफिक एक प्रमुख बाजारपेठ म्हणून उदयास येत आहे. विशेषतः चीन, जागतिक सक्रिय अॅल्युमिना बाजारपेठेत एक प्रमुख खेळाडू बनला आहे, ज्याची एकूण उत्पादन क्षमता २०२४ मध्ये १.६८ दशलक्ष टनांपर्यंत पोहोचली आहे, ज्यापैकी ६०% पेक्षा जास्त नवीन क्षमता उच्च-श्रेणीच्या विशेष उत्पादनांची होती. अॅल्युमिनियम कॉर्पोरेशन ऑफ चायना (चिनाल्को), सिनोसेरा मटेरियल कंपनी लिमिटेड आणि शांदोंग डोंगयुए ग्रुप यांसारख्या आघाडीच्या चीनी कंपन्या, नैऋत्य चीनमधील जलविद्युत संसाधने आणि चक्रीय अर्थव्यवस्था मॉडेलचा लाभ घेऊन हरित आणि कमी-कार्बन उत्पादन तळ उभारण्यासाठी त्यांच्या धोरणात्मक परिवर्तनाला गती देत ​​आहेत. उदाहरणार्थ, चिनाल्कोचा युनानमधील १,००,००० टन/वर्ष क्षमतेचा हरित सक्रिय अॅल्युमिना प्रकल्प, जो २०२४ मध्ये उत्पादनात आला, त्याचा प्रति युनिट उत्पादनाचा एकूण ऊर्जा वापर उद्योग सरासरीपेक्षा १८% कमी आहे.
जलशुद्धीकरण आणि औद्योगिक उत्सर्जनावरील कठोर पर्यावरणीय नियम, तसेच तांत्रिक प्रगतीमधील महत्त्वपूर्ण गुंतवणुकीमुळे, उत्तर अमेरिकादेखील जलद बाजारपेठेच्या विकासासाठी सज्ज आहे. अमेरिकेतील अलीकडील औद्योगिक घडामोडींमध्ये, जानेवारी २०२६ मध्ये एका जागतिक स्पेशालिटी केमिकल्स कंपनीने अमेरिकेतील एका शोषक (adsorbent) उत्पादकाचे अधिग्रहण केले. याचा उद्देश आपल्या ॲक्टिव्हेटेड ॲल्युमिना उत्पादनांचा पोर्टफोलिओ विस्तारणे आणि पर्यावरण व ऊर्जा बाजारपेठांमध्ये आपले स्थान मजबूत करणे हा होता. जून २०२५ मध्ये, हिंडाल्को इंडस्ट्रीजने आपल्या स्पेशालिटी ॲल्युमिना आणि ॲक्टिव्हेटेड ॲल्युमिनाच्या कार्यक्षेत्राचा विस्तार करण्यासाठी आणि प्रगत प्रक्रिया तंत्रज्ञान मिळवण्यासाठी अमेरिकेतील ॲल्युकेम कंपनीज इंक.चे अधिग्रहण पूर्ण केले.
सकारात्मक वाढीचा मार्ग असूनही, सक्रिय अॅल्युमिना बाजाराला अनेक आव्हानांचा सामना करावा लागत आहे, ज्यात कच्च्या मालाच्या किमतीतील चढउतार आणि मॉलिक्युलर सीव्ह्ससारख्या पर्यायी सामग्रीचा धोका यांचा समावेश आहे. सक्रिय अॅल्युमिनाचा मुख्य कच्चा माल औद्योगिक अॅल्युमिनियम हायड्रॉक्साईड आहे, ज्याच्या किमतीवर एकूण अॅल्युमिना बाजारातील ट्रेंडचा परिणाम होतो. २०२१ ते २०२३ दरम्यान, जागतिक ऊर्जा संकट आणि देशांतर्गत इलेक्ट्रोलाइटिक अॅल्युमिनियम उत्पादनावरील निर्बंधांमुळे अॅल्युमिनाच्या किमतीत चढ-उतार झाला, जो ३,८०० युआन/टन (एसएमएम डेटा) या उच्चांकावर पोहोचला, ज्यामुळे उत्पादकांचा उत्पादन खर्च वाढला. यावर उपाय म्हणून, काही उद्योगांनी रेड मडसारख्या औद्योगिक घन कचऱ्यातून अॅल्युमिनियम हायड्रॉक्साईड काढण्यास सुरुवात केली आहे, ज्यामुळे केवळ कच्च्या मालावरील अवलंबित्व कमी होत नाही, तर ते चक्रीय अर्थव्यवस्थेच्या ट्रेंडशीही सुसंगत आहे. सध्या, गुइझोउ आणि ग्वांग्शी येथील प्रात्यक्षिक प्रकल्पांनी ५,००,००० टनांपेक्षा जास्त वार्षिक रेड मड प्रक्रिया क्षमता गाठली आहे, ज्यामुळे अप्रत्यक्षपणे अंदाजे ३०,००० टन सक्रिय अॅल्युमिना क्षमता उपलब्ध झाली आहे.
भविष्यात, हायड्रोजन शुद्धीकरण आणि कार्बन कॅप्चर अँड स्टोरेज (CCS) यांसारख्या उदयोन्मुख अनुप्रयोगांमधील वाढत्या मागणीमुळे जागतिक ॲक्टिव्हेटेड ॲल्युमिना बाजारपेठेत सतत वाढ अपेक्षित आहे. जग स्वच्छ ऊर्जा स्रोतांकडे वळत असताना, ॲक्टिव्हेटेड ॲल्युमिना हायड्रोजन उत्पादन उद्योगात अत्यंत मौल्यवान ठरत आहे. या उद्योगात, स्टीम मिथेन रिफॉर्मिंग (SMR) द्वारे उत्पादित हायड्रोजनमधून ओलावा आणि सल्फर संयुगे काढून टाकण्यासाठी याचा वापर केला जातो, ज्यामुळे उच्च-कार्यक्षम इंधन सेलसाठी आवश्यक असलेली शुद्धता सुनिश्चित होते. CCS क्षेत्रात, कार्बन डायऑक्साइड कॅप्चर आणि संग्रहित करण्याच्या क्षमतेसाठी ॲक्टिव्हेटेड ॲल्युमिनाचा शोध घेतला जात आहे, ज्यामुळे त्याच्या अनुप्रयोगाची व्याप्ती आणखी विस्तारत आहे.
उद्योग तज्ञांच्या मते, ॲक्टिव्हेटेड ॲल्युमिना बाजारातील स्पर्धात्मक परिस्थिती सतत बदलत राहील, आणि स्पर्धात्मक फायदा मिळवण्यासाठी उद्योग तांत्रिक नवोपक्रम, उत्पादन सानुकूलन आणि हरित उत्पादनावर लक्ष केंद्रित करतील. प्रमाणावर आधारित स्पर्धेकडून मूल्यावर आधारित स्पर्धेकडे होणारा बदल अधिक वेगवान होण्याची अपेक्षा आहे, आणि २०२७ पर्यंत एकूण उत्पादनात उच्च-श्रेणीच्या विशेष उत्पादनांचा वाटा ४५% पेक्षा जास्त असेल. “हरित उत्पादन क्षमता, प्रादेशिक सहयोगी रचना आणि पद्धतशीर तांत्रिक नियंत्रण असलेले उद्योग बाजारातील संरचनात्मक संधींवर वर्चस्व गाजवतील,” असे डेटाएम इंटेलिजन्सच्या एका उद्योग विश्लेषकाने सांगितले. “पर्यावरण संरक्षण, नवीन ऊर्जा आणि तांत्रिक नवोपक्रमामुळे प्रेरित होऊन, ॲक्टिव्हेटेड ॲल्युमिना उद्योग उच्च-गुणवत्तेच्या विकासाच्या एका नवीन टप्प्याच्या उंबरठ्यावर आहे.”